Văn hóa đọc thời nay

18/04/2014

Sách là sản phẩm văn hóa tinh thần, kho tàng tri thức của nhân loại, sách chuyển tải và lưu trữ các kiến thức, kinh nghiệm sống, lao động sản xuất qua nhiều thế hệ, đồng thời truyền bá, giao lưu văn hóa, góp phần xây dựng tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa các quốc gia, dân tộc. Ðọc sách chính là học tập, tiếp nhận và truyền bá tri thức của nhân loại. Để kho tàng tri thức ấy không ngừng được bổ sung, ngày càng vô tận với thời gian thì văn hóa đọc phải được coi trọng, để không ngừng phát triển. Văn hóa đọc thôi thúc mỗi chúng ta phải đọc để mở rộng kiến thức, nâng cao sự hiểu biết nhằm hoàn thiện nhân cách và làm việc có hiệu quả. Trong thời hiện đại, với nhịp sống công nghiệp, với những mưu sinh, tính toán tìm cách làm giàu, thời gian rỗi của mỗi người ngày càng eo hẹp, ảnh hưởng rất lớn tới việc đọc sách. Trong khi đó, các phương tiện nghe nhìn phát triển rất mạnh, các hình thức giải trí đa dạng, hấp dẫn xuất hiện và phát triển nhanh đã khiến cho một bộ phận lớn độc giả chúng ta dần dần ngại đọc sách, xa rời văn hóa đọc.

Thực tế cho thấy, dù xã hội phát triển đến đâu, văn hóa đọc vẫn giữ vai trò rất quan trọng, vẫn vô cùng cần thiết đối với mỗi con người. Văn hóa đọc gắn liền với sự ra đời của chữ viết có những đặc trưng riêng biệt vì thế không có hình thức nào thay thế được. Quá trình đọc là quá trình hấp thụ tri thức qua cảm nhận của người đọc. Khi đọc, con người phải suy nghĩ, phân tích tổng hợp, tư duy, biến tri thức của nhân loại thành tri thức của riêng mình. Tri thức sẽ hằn sâu trong trí não của mỗi người và đọng lại trở thành vốn kiến thức để con người vận dụng vào công việc và cuộc sống của chính mình, có tác dụng hơn hẳn những tiếng nói, những hình ảnh thoáng qua. Đọc sách giúp con người tăng trí tưởng tượng, nhất là những tác phẩm văn học. Từ những dòng chữ, thông qua ngôn ngữ văn học, những nhân vật, những khung cảnh thiên nhiên, xã hội như hiển hiện trước mắt người đọc, các tác phẩm văn học có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng và sự sáng tạo cho người đọc. Có thể nói văn hóa đọc giữ vai trò chủ chốt trong quá trình học tập, quá trình nhận thức của mỗi người chúng ta.

Như vậy văn hóa đọc rất cần thiết trong cuộc sống, góp phần không nhỏ cho sự phát triển xã hội. Cần phải tuyên truyền, giáo dục để mọi người nhận thức sâu sắc về vai trò và tầm quan trọng của sách; văn hóa đọc phải trở thành nhu cầu không thể thiếu của con người. Ngay cả ở những nước công nghiệp phát triển, văn hóa đọc vẫn rất được coi trọng. Trong cuộc sống thường ngày hối hả, bận rộn, vẫn có người say mê đọc sách báo trên máy bay, trên tàu điện, trong khi chờ đợi. Ở họ đọc đã trở thành thói quen. Việt Nam chúng ta, nhiều tỉnh, thành phố đã xây dựng được mạng lưới thư viện đến tận cơ sở, làng, xã. Tuy nhiên, hệ thống này hoạt động yếu, cơ sở vật chất thiếu thốn, vốn ngân sách dành cho sách, báo còn ít, cho nên phần lớn các thư viện đều rất vắng đọc giả. Văn hóa đọc cần được khơi dậy, tạo thành phong trào quần chúng ham đọc sách báo, cần phải đầu tư nhiều hơn nữa cho mạng lưới thư viện để có nhiều đầu sách báo phong phú, đổi mới hình thức hoạt động thu hút đông đảo bạn đọc nhằm tạo điều kiện cho mọi tầng lớp nhân dân tiếp cận với sách, báo, với văn hóa đọc.

Ðể sách thực sự có sức hấp dẫn đông đảo bạn đọc, vấn đề quan trọng đặt ra là phải có nhiều tác phẩm đọc đa dạng, phong phú bổ ích và hấp dẫn. Muốn cho trẻ em ham đọc sách, thoát nghiện trò chơi điện tử, xem truyện tranh thì phải có sách hay cho các em đọc. Mặc dù công tác xuất bản những năm gần đây có rất nhiều cố gắng, đưa ra thị trường nhiều loại sách đa dạng, trong đó có những cuốn sách quý, tuy nhiên cũng xuất hiện không ít những ấn phẩm in rất đẹp, nhưng nội dung nhạt nhẽo, vô bổ khiến cho người đọc cảm thấy đọc mất thời gian. Theo số liệu thống kê của Bộ TT&TT, tính đến năm 2013, mức hưởng thụ bình quân của người dân Việt Nam mới ở mức 3,2 bản sách/người (gồm cả sách giáo khoa). Theo số liệu thống kê của Bộ VH, TT&DL, mỗi người Việt Nam chỉ đọc 0,8 cuốn sách/năm tại thư viện, số liệu trên cho thấy thực trạng đọc sách của người dân nước ta còn thấp, hay nói cách khác, đọc sách chưa phải là nhu cầu thường xuyên của người Việt.

Nguyên nhân khiến phong trào đọc sách ở nước ta chưa phát triển là do công tác tuyên truyền, quảng bá sách chưa được quan tâm; công tác lý luận, phê bình, hướng người đọc đến những mảng sách tốt, sách hay chưa được chú trọng; lực lượng sáng tác chưa được đầu tư đúng mức; chất lượng sách xuất bản chưa đáp ứng được nhu cầu đọc; giá sách còn cao so với thu nhập; mạng lưới thư viện cộng đồng chưa đáp ứng được nhu cầu của độc giả.

                                                                                                 Tuấn Huy

 

Các tin đã đưa ngày: