Lễ hội "Đúc Bụt" xuân Giáp Ngọ 2014

08/02/2014

          Như thường niên, hôm nay ngày mồng 8 tháng Giêng năm Giáp Ngọ 2014, Lễ hội Đúc Bụt làng Phù Liễn, xã Đồng Tĩnh lại diễn ra, thu hút hàng vạn lượt người dự Hội.

          Làng Phù Liễn nằm ở phía tây nam xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương, nơi đây có cụm di tích Phù Liễn. Tại đây hàng năm diễn ra Lễ hội Đúc Bụt nổi tiếng và đặc sắc của tỉnh Vĩnh Phúc. Phù Liễn là một làng cổ của xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, hiện nay làng Phù Liễn gồm có 5 thôn: Thôn Tự Do, Chiến Thắng, Hoà Thịnh, Hợp Hoà và Tiên Phong. Cụm di tích Phù Liễn (Di tích Phù Liễn) huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc có 3 di tích nằm cùng chung một khuôn viên gồm: Đình Cả, Chùa Thái Bằng và Đền Đức Bà. Cụm di tích được UBND tỉnh Vĩnh Phú xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá năm 1990, toàn cụm di tích tọa lạc trên ngọn đồi có diện tích hơn 1ha .

         Theo các cụ cao tuổi ở Làng Phù Liễn kể lại thì Cụm di tích Phù Liễn được xây dựng từ rất lâu đời. Tương truyền lễ hội “Đúc Bụt” là một hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian đã có từ cổ xưa, nhằm ôn lại quá trình chiêu mộ nghĩa sĩ, tập hợp lực lượng, rèn đúc vũ khí của Ngọc Kinh Công Chúa, một nữ tướng tài ba, chí dũng vẹn toàn, hưởng ứng lời kêu gọi của Hai Bà Trưng những năm 40-43 (sau Công nguyên) Với tinh thần đền nợ nước, trả thù nhà, diệt giặc Hán (Lúc đó do Tô Định cầm đầu làm thái thú ở Giao Chỉ) đã từng được ghi vào chính sử. Cuộc khởi nghĩa hai Bà Trưng diễn ra từ năm 40-43 sau Công nguyên. Ngọc Kinh công chúa (Mỹ Tự được Vua Bà phong sau khi dẹp xong Tô Định, Trưng Trắc lên ngôi vua), nguyên là một phụ nữ tài đức vẹn toàn đã có chồng và hai người con trai, khi Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa, Bà đã để các con ở lại quê, theo về với Hai Bà đánh giặc, được Hai Bà cử về quê Phù Liễn mộ quân, rèn đúc vũ khí, chuẩn bị lực lượng. Tại đây, Bà đã ẩn mình dưới dạng nhà sư, tu luyện tại chùa Phù Liễn, dạy cho dân biết làm sĩ, nông, công, cổ. Lễ hội “Đúc Bụt” nhằm diễn lại các tích trò sĩ, nông, công, cổ mà Ngọc Kinh công chúa đã truyền dạy cho nhân dân nơi đây.

         Sĩ: là dạy dân học hành, nâng cao hiểu biết, bồi đắp tình yêu quê hương đất nước.

        Nông: là dạy dân cày cấy, trồng trọt, săn bắn, làm ra nhiều nông sản nuôi sống con người và cung cấp lương thực cho nghĩa sĩ khởi nhĩa.

         Công: là nghề phụ trợ, ở đây là nghề rèn đúc công cụ sản xuất và vũ khí đánh giặc.

         Cổ: là cổ giả, chỉ các hoạt động giao thương, buôn bán.

         Mọi hoạt động của nhân dân nơi đây như cày cấy, trồng trọt, săn bắn và buôn bán đồng thời còn nhằm dò la tin tức địch giúp Hai Bà Trưng đánh giặc.

       Ghi ơn công đức của Ngọc Kinh Công chúa, nhân dân làng Phù Liễn, xã Đồng Tĩnh lập đền thờ Đức Bà (một cách gọi đầy tôn kính đối với Ngọc Kinh Công Chúa ) như hiện nay. Ngoài ra chồng bà là Tướng Tả Giai và 2 con của bà cũng được thờ tự tại làng Phù Liễn.

          Năm 2013, Sở VHTT&DL phối hợp với UBND huyện Tam Dương phục dựng kịch bản và tổ chức thành công Lễ hội Đúc Bụt theo các yếu tố nguyên gốc nhất của Lễ hội này.

          Đến với Lễ hội Đúc Bụt, không chỉ được tìm hiểu về truyền thống kiên cường, bất khuất đấu tranh chống giặc ngoại xâm của cha ông ta thông qua tích trò Đúc Bụt, các du khách còn được xem và tham gia chi tiết hấp dẫn và náo nhiệt nhất của Lễ hội này, đó là nội dung “Cướp chiếu”.

         Ở tích trò Đúc Bụt, 3 chiếc chiếu cói được choàng vào 3 Bụt. Nhân dân nơi  đây truyền nhau rằng, ai giành được chiếu là sẽ gặp may mắn và sinh được con trai ( Sinh quý tử ). Vì vậy nội dung cướp chiếu được mọi người chờ đợi, mong muốn xem nhất mặc dù thời gian diễn ra tích trò đúng 12 giờ trưa. Sau khi các nghị lễ hoàn thành, 3 chiếc chiếu sẽ được tung ra. Hàng ngàn người xô lấn, chen chân tranh giành 3 chiếc. Ai không có nhiều sức khoẻ thì cũng mong muốn được chạm vào chiếu một lần để cầu mong điều may mắn cả năm. Muốn giành được chiếu có gia đình còn tổ chức thành 1 đội thanh niên trai tráng. Khi may mắn giành được chiếu tiếng reo hò vang rền khắp làng. Các gia đình giành được chiếu sẽ mang chiếu về nhà cúng gia tiên, làm cỗ khao mọi người. Chiều cùng ngày, các gia đình này sẽ dâng lễ lên Đền. Lễ vật gồm: Xôi, gà và hoa quả. Đồng thời gia đình đó mang theo 1 đôi chiếu cói mới kính gửi lại Nhà Đền.

         Trước đây khi xong lễ hội, chủ tế của Lễ hội sẽ đem bó mạ nhỏ ra đồng cấy tại khu vực Thần Nông (cách di tích Phù Liễn 200m bên cạnh Quốc lộ 2c). Khu vực Thần Nông này có đặc điểm là luôn ngập nước. Đây được coi như 1 hình thức xuống đồng đầu xuân và cầu mùa của nhân dân nơi đây thời xưa.

         Hình thức sinh hoạt lễ hội nơi đây hết sức đặc sắc mang nhiều yếu tố phồn thực của cư dân lúa nước Bắc Bộ và cũng mang nhiều sắc thái bản địa khác biệt.

                   

                      Một số hình ảnh Lễ Hội "Đúc Bụt" xuân Giáp Ngọ 2014

 

 

                         

            Bài của Nguyễn Ngọc Lân ; Ảnh Bùi Hiếu, Nguyễn Lân, Cao Hưng - Phòng VH&TT

Các tin đã đưa ngày: